Er zijn verschillende locaties voorgesteld waar de bisschopshof zich kan hebben bevonden. Op deze kaart is de bisschopshof aangeduid ten noorden van de kerk, de meest waarschijnlijke locatie.
In het jaar 1024 kwam de bisschop van Utrecht in het bezit van Oversticht, ongeveer de provincies Drenthe en Overijssel plus de stad Groningen. Om hier zijn gezag te doen gelden liet hij onder meer in Anloo een stenen kerk bouwen en daarbij werd een bisschopshof gerealiseerd: gebouwen, boerderijen en voorraadschuren. Hofhorigen die er als boer werkten droegen een deel van de opbrengst af aan de bisschop. Op de bisschopshof stonden gebouwen voor het in ontvangst nemen en opslaan van de verschuldigde ‘tienden’ (zo’n opslagplaats werd ‘spieker’ genoemd); en een groot centraal gebouw voor onder meer administratie en onderdak van de bisschop.
Waar heeft de bisschopshof van Anloo gelegen? Er zijn geen kaarten waarop de bisschopshof is aangeduid en ook bestaat er geen beschrijving die duidelijkheid geeft over de ligging,
Verschillende onderzoekers hebben geprobeerd die vraag te beantwoorden, maar hun onderzoeken geven geen uitsluitsel en wat ze als mogelijke locatie zien verschilt behoorlijk. Klaas Timmer zegt dat men slechts kan vermoeden waar de hof heeft gelegen en noemt de pastorie en de Wijer (een paar honderd meter ten westen van de kerk) als mogelijke locaties. Een andere mogelijkheid zou zijn de plek waar later de twee borgen Vennebroek en Ellentshuis hebben gestaan; bij de bouw daarvan zou gebruik kunnen zijn gemaakt van de funderingen van de bisschopshof en de Spieker.
Anne Post meldt dat op basis van luchtfoto’s en het actuele hoogte-bestand een mogelijke plek ten zuiden van de kerk kan worden aangewezen.
De historisch geograaf Hans Elerie heeft zich grondig verdiept in de middeleeuwse geschiedenis van onze omgeving en veel archiefonderzoek verricht. Hij veronderstelt een ligging ten noorden van en dichtbij de kerk. Hij staaft zijn veronderstelling met behulp van de Franse kaart uit 1832 en toponiemen rondom deze mogelijke plek van de bisschopshof. Ook andere bronnen maken deze locatie aan de Kerkbrink waarschijnlijk.
Op de Minuutplan van 1832 staat op deze plek een dubbele boerderij ingetekend. Elerie relateert deze aan de oorspronkelijke ligging van de bisschopshof omdat we via de grondschattingen weten dat dat rond 1600 ene Schrikhart een dubbel huis had laten bouwen op een van twee delen waarin de bisschopshof in de 14e eeuw was opgesplitst.
De namen van velden in de omgeving ondersteunen de veronderstelling dat dit de bisschopshof-locatie was. Daar zou de naam ‘hofakker’ verband mee houden, al komt ‘hof’ in Drenthe in verschillende situaties voor, het kan ook een aanduiding zijn voor het erf van een boerderij. Dan is er de ‘woertkamp’, een zeer oud stuk vruchtbaar ontgonnen land dat grenst aan de vermoedelijke plek van de bisschopshof. De term Woert verwijst naar een stuk land dat toebehoorde aan een adellijke familie of een kerkelijke instelling. Het was privégrond en niet openbaar toegankelijk. Woert is een toponiem dat volgens Theo Spek teruggaat naar de 9e eeuw tot de 11e eeuw en dat past dan weer in de tijd dat de bisschopshof is ontstaan. In veel dorpen behoort de Woerd tot de oudste toponiemen. Er zijn ook overeenkomsten met andere bisschopshoven, zoals die van Rolde. Ook daar zien we Woerden in de nabijheid van de kerk.
Er is nog een aanwijzing. De bisschopshof met zijn akkers en weiden werd in 1314 verhuurd aan de broers Leffardus en Bolo. En aansluitend aan de Woertkamp in Anloo lag ook nog een blok hooggewaardeerd bouwland van 1.8 hectare. Uit het erfpachtcontract van 1314 kan worden opgemaakt dat de akkers en de weiden grensden aan de bisschopshof. Belangrijke informatie want gezien de dorpsstructuur die het Minuutplan van 1832 laat zien kan de hof dan eigenlijk alleen maar op de hierboven beschreven plek hebben gelegen.
In 1359 lezen we in een oorkonde dat de hof in tweeën is gesplitst en in de 15e en 16e eeuw zien we in de rentmeesterrekeningen de twee halve hoven terug met de namen Mijnsherenhoff en Mijnsheren¬anderhoff.
Verder lezen:
Wat is een bisschopshof?
Een spieker voor de pachtopbrengst
Bodemschatten in Anloo?
Jachthuis Van Nassau
Startpagina Anloo aan de Aa
