Foto uit ca. 1905 van Brinkstraat 2, de huidige Koningsherberg. De familie Smit had hier een café. Vennebroek werd in 1855 gekocht en daarna deels gesloopt door hun zoon Geerd. Rechts achter is de nieuwe boerderij te zien van de familie Mulder (later van de familie Speelman).
In de 18e eeuw was Vennebroek het belangrijkste huis van stand in Anloo. In 1790 werd de havezate gekocht door kapitein Hans Heinrich Beck uit Beuningen, voor 15.000 guldens, hij moest daarvoor forse leningen afsluiten. Maar nog geen halve eeuw later is er van de imposante havezate nagenoeg niets meer over. De Franse revolutie was in 1789 uitgebroken en miste ook haar invloed in Nederland niet. Veel gegoede families verloren hun fortuin en hun huizen, waarvan sommige havezaten, gingen ten onder.
Ook Vennebroek was dit lot beschoren. De laatste bewoner Hans Heinrich Beck, toch al niet zo goed bij kas zoals blijkt uit zijn leningen, was in grote financiële moeilijkheden geraakt. Hij kon aan de Londense bank de aflossing en de rente niet meer betalen. Door deze geldelijke problemen werd onvoldoende onderhoud gepleegd aan de gebouwen. Klaarblijkelijk ging het verval behoorlijk snel. In 1809 was al het een en ander wegens bouwvalligheid ineengezakt of afgebroken, in dat jaar ging Salomon Moses uit Zuidlaren bezig met de sloop.
Waarschijnlijk was het gezin Beck toen al verhuisd naar een bijgebouw aan de overkant van de straat, waar nu de Koningsherberg staat. Dit blijkt ook uit het register Naamsaanname van 1811. De echtgenote van Beck, Isabella Mackay, overleed hier in 1809 en drie jaar later overleed Hans Heinrich. In de overlijdensakte staat vermeld dat hij adjunct maire was.
Na zijn dood gingen de vier kinderen over tot verkoop van de bezittingen; ongetwijfeld verkeerden zij in geldnood. Dit gebeurde op 28 december 1813, in percelen. In de notariële acte wordt alles verkocht, behalve hun huis (nu Brinkstraat 2).Hans Bernhard Beck werd caféhouder in dit pand. Hij verhuisde in 1821 naar de herberg in Spijkerboor (nu café ’t Keerpunt). Voor de bovenverdieping die hij aan deze herberg toevoegde zou hij nog stenen hebben gebruikt van de havezate
De geschiedenis van de havezate Vennebroek gaat dus als een nachtkaars uit. Op eerste kadastrale kaart van 1832 vinden we op de plaats van de voormalige havezate, een vrij groot pand. Het kan een restant zijn van de havezate, òf het is nieuw gebouwd op de overblijfselen van Vennebroek. De eigenaar was toen Hain Schummelketel, werkzaam bij de gemeente, waar hij onder meer maire, schout, burgemeester en secretaris is geweest. .
In 1839 verhuisde hij naar Meppel, waar hij door de koning tot rijksontvanger werd benoemd. Hij verkocht het huis te Anloo, de voormalige havezate, in 1843 aan zijn opvolger Gijsbert de Siegers ter Borch.
Gijsbert de Sigers ther Borch was ontvanger der directe belastingen en accijnzen te Dalen. Gijsbert kwam samen met zijn vrouw Lutgerdina van Tarel en zijn vier kinderen, Jeanette, Gerhardus, Johanna en Berendina van Dalen naar Anloo. In 1855 verhuisde het hele gezin naar Zuidlaren, waar hij dezelfde functie, ontvanger der belastingen, bekleedde. Hij verkocht het huis in hetzelfde jaar aan Geerd Smit, timmerman en zoon van de caféhouder Gerhard Smit.
De familie Smit woonde in het café aan de overkant, de huidige Koningsherberg. Geerd Smit trouwde op 19 mei 1855 met Hinderika Vedelaar uit Borger. Zij kregen zeven kinderen, waarvan er drie helaas héél jong zijn overleden. Deze Geerd Smit heeft in 1856 een gedeelte van het huis gesloopt.
Hun oudste zoon Gerhard Smit, ook timmerman, trouwde op 9 november 1878 met Grietje Hamming uit Annen en ging bij zijn ouders inwonen. Zij kregen twee zonen, Geert en Steven.
In 1903 werd wat er over was verkocht aan Albertus Mulder en in zijn geheel gesloopt. Albertus Mulder, boer, getrouwd in 1883, heeft waarschijnlijk met zijn vrouw Grietje Meijering uit Annen de eerste twintig jaar van hun huwelijk ingewoond bij de ouders van Albertus op Brinkstraat 3 (huis Keun). Hun zes kinderen zijn hier geboren: Otte, Klaasje, Grietje, Jan, Jantiena en Albert.
In 1904 was er sprake van een herbouw, er werd toen gesproken van een huis plus stookhok; in grote lijnen de huidige boerderij van de familie Speelman.
Ook op het café (Brinkstraat, nu Koningsherberg) woonde een nazaat van de familie Mulder, namelijk de broer van Albertus. Verwarrend veel Mulder’s bij elkaar: op Brinkstraat 3 woonden de ouders van Albertus en op Brinkstraat 5 woonde de familie Hendrik Mulder (nu de familie Jan Mulder).
Na het overlijden van Grietje Meijering werden de kinderen in 1942 mede-eigenaar. Albert Mulder, de jongste broer, werd onder meer eigenaar van het perceeltje grond tegenover de boerderij. Hij vertrok naar Annen en ging wonen aan de Wolden.
In 1954 nam zoon Jan Mulder de herbouwde boerderij met stookhok over. Hij was in 1920 getrouwd met Roelofje Hofsteenge uit Grolloo; de eerste drie jaren van hun huwelijk hebben ze in Grolloo gewoond. Hun enige dochter Grietje is in 1923 wel in de nieuwe in 1904 herbouwde boerderij geboren.
Bij een boedelscheiding in 1945 werden Jan Mulder, zijn vrouw en Evert Speelman, getrouwd met dochter Grietje, gezamenlijk eigenaar. Evert Speelman en Grietje kregen drie kinderen: Roelie, Jan-Roelof en Jan.
In 1953, 1955 en 1959 werd er gesloopt en weer herbouwd. In 1964 volgde weer een boedel-scheiding en werden Evert en Grietje eigenaar.
In 1977 was er een verkoop en werd Jan Speelman, getrouwd met Geesje Bos uit Balloo, eigenaar. Zij kregen twee zoons: Bert en Johan. Johan voert thans het bedrijf. Johan woont samen met Yvonne Scheper en zij hebben drie kinderen.
Bij de bouw van een nieuwe veestal in 1967 stootte men op oude funderingen, die te zwaar en te dik waren om van een schathuis te zijn geweest. Vermoedelijk waren dit de fundamenten van het oude huis.
De geschiedenis van Vennebroek laat veel vragen open. Waarom werd het huis gesloopt? Ging het om de bouwmaterialen of was het huis te duur in onderhoud? De beperkte bronnen laten niet toe, voorlopig althans, deze vragen te beantwoorden.
Lees verder:
Bewoners van Vennebroek
Hendrik Schummelketel
Havezate Vennebroek
Huizen van stand
Startpagina Anloo aan de Aa
.
.
Recapitulatie terrein Speelman:
- Verval, sloop 1803, verkoop restanten 1813
- Kaart 1832: restant òf nieuw vrij groot huis
- 1855: door Gijsbert de Sigers ther Borch verkocht aan Geerd Smit timmerman en zoon van caféhouder Gerhard Smit.
- 1856: deel van de bebouwing gesloopt
- 1901: wat nu de Koningsherberg is verkocht aan Jan Mulder (geb. 20-02-1853), getrouwd met Jantien Greving; dit pand bleef tot 1927 in bezit van de fam. Mulder, in dat jaar werd het verkocht aan Lubertus Popken; er heeft herhaaldelijk een verbouw/aanbouw plaats gevonden
- 1903: wat er nog over is van Vennebroek, verkocht aan Albertus Mulder (geb. 07-04-1860) en Grietje Meijering
- 1903-1904 sloping en herbouw van ‘boerderij’ met stookhok
Jan Mulder & Roelofje Hofsteenge, dochter Grietje - 1945: boedelscheiding, Jan Mulder (zoon van Albertus) , zijn vrouw Roelofje Hofsteenge en zijn dochter Grietje en haar echtgenoot Evert Speelman samen eigenaar
- 1953-1959: opnieuw sloop en gedeeltelijke herbouw; Jan Mulder (zoon van Albertus), zijn vrouw Roelofje Hofsteenge en zijn dochter Grietje en haar echtgenoot Evert Speelman samen eigenaar
- 1964: boedelscheiding, Grietje en Evert Speelman eigenaar
- 1967: verbouw, nieuwe veestal
- 1977: Jan Speelman en Geesje Bos worden eigenaar; zoons: Bert en Johan
- heden: Johan en Yvonne Scheper, drie kinderen.
