Opzetstuk op de orgelgalerij in de Magnuskerk van Anloo, met familiewapens. In het midden het wapen van Ellents-Sichterman..
Het voormalige Ellentshuis in Anloo is in 1836 afgebroken; maar de monumentale schouw is bewaard gebleven en tegenwoordig te zien in het Drents Museum. De beeldhouwer/houtsnijder was duidelijk een begaafd vakman. Dat was Jan de Rijk, in 1661 geboren en gedoopt in Enkhuizen.
Jan trouwde toen hij 21 was met de 35-jarige Martha Greffet, de weduwe (met vier kinderen) van beeldsnijder Abraham van der Plasse. Zo beschikte Jan over het atelier van de overledene bij wie hij eerder het vak leerde. In 1691 verhuisden Jan en Martha naar Groningen en werden daar onder meer huisvader en -moeder van het Groene Weeshuis. Jan trouwde voor de tweede keer in 1710 en overleed vermoedelijk voor of in 1738.
Het houtsnijwerk van Jan wordt ook door vakgenoten hoog gewaardeerd. Hij weet versieringsmotieven en mensfiguren zo toe te passen dat er een gave eenheid ontstaat en de figuren door het krachtige eikenhout een extra dimensie te geven. Andere houtsnijders uit zijn tijd kozen vaak voor zachtere houtsoorten, waar heel verfijnd mee gewerkt kan worden. Ook prachtig, maar het materiaal hout wordt dan als het ware ontkend.
Het heeft ons verrast hoe omvangrijk het werk van Jan de Rijk is en op hoeveel plaatsen je het tegenkomt. Zijn opdrachtgevers waren enerzijds bestuurders van stad en provincie en anderzijds particulieren zoals de borgheren, die een grote bijdrage hebben geleverd aan het rijke bezit aan snijwerk in kerken, vooral in Groningen. Indrukwekkend werk van zijn hand vind je bijvoorbeeld in de Der Aa-kerk en de Nieuwe Kerk in Groningen en ook in de Lutherse kerk, het stadhuis en het provinciehuis. Je kunt zijn ambacht en kunstzinnigheid ook bewonderen in onder meer de Hervormde Kerk in Zuidlaren, op preekstoelen in Haren, Midwolde, Wildervank en Ezinge; en ook in de Magnuskerk in Anloo.
Herenbank van de familie Ellents, Magnuskerk Anloo.
Voor de familiebank van Ellents in de Magnuskerk vervaardigde Jan de Rijk een opzetstuk, met lofwerk en het (gekroonde) familiewapen, hier is dat het alliantiewapen Ellents-Jullens: geen eekhoorn maar een vogel. Een deel van het acanthuslofwerk heeft een onlogische plek, maar dat is waarschijnlijk het gevolg van een foutieve reconstructie na een reparatie.
Ook het opzetstuk op de orgelgalerij is van Jan de Rijk – maar later zijn de wapens en een deel van de teksten daarop gewijzigd.
Verder lezen:
De schouw van het Ellentshuis
Het Ellentshuis in Anloo
Startpagina Anloo aan de Aa
